Tek gözünde görme kaybı olan monoküler sürücülerin A sınıfı ehliyet alma süreciyle ilgili Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK) tarihi bir tavsiye kararına imza attı. Milli Eğitim Bakanlığı onaylı sertifikasını almasına rağmen "monoküler bireyler motosiklet kullanamaz" gerekçesiyle belgesi iptal edilen bir vatandaşın hukuk mücadelesi, binlerce sürücü için umut ışığı oldu. KDK, idarenin genel geçer yorumlarla değil, bilimsel ve bireysel verilerle hareket etmesi gerektiğini vurguladı.
KDK EMSAL KARARI NEDİR VE MONOKÜLER EHLİYET NEDEN İPTAL EDİLDİ?
Söz konusu olayda, sağlık raporunda "1. grup sürücü olur" ibaresi bulunan ve sınavları başarıyla tamamlayan bir sürücü adayı, ehliyetini alma aşamasında engelle karşılaştı. İdare, monoküler kişilerin A sınıfı sürücü belgesi alamayacağı yönündeki bir iç yazışmayı gerekçe göstererek adayın sertifikasını iptal etti. Mağduriyetini yargıya taşıyan sürücü, mevcut yönetmeliğin monoküler bireylere birinci grup ehliyet hakkı tanıdığını savundu. Dosyayı inceleyen Kamu Denetçiliği Kurumu, idarenin bu tutumunu mercek altına aldı.
SOMUT TESPİT OLMADAN EHLİYET İPTALİ HUKUKA AYKIRI
KDK, monoküler sürücülerin durumunun kategorik bir yasakla değil, kişiye özel teknik incelemelerle netleşmesi gerektiğine karar verdi. Kurum, objektif kriterlere dayanmayan iptal işlemlerinin hukuk devleti ilkeleriyle bağdaşmayacağını belirtti. Kararda, sürücünün sağlık şartlarını taşımadığına dair somut bir rapor hazırlanmadan ehliyetin geri alınmasının, hukuki belirlilik ilkesini zedelediği ifade edildi. Bu değerlendirme, benzer kısıtlamalarla karşılaşan sürücüler için hukuki bir dayanak oluşturuyor.
HUKUKİ GÜVENLİK İLKESİ NEDİR VE NEDEN ÖNEMLİDİR?
Kararın merkezinde yer alan hukuki güvenlik ilkesi, vatandaşların devletin koyduğu kurallara güvenerek plan yapabilmesini güvence altına alıyor. KDK, bir sürücü adayı yürürlükteki mevzuata göre eğitim alıp başarılı olduysa, bu hakkın sonradan keyfi yorumlarla elinden alınamayacağını hatırlattı. İdarenin işlem yaparken net, öngörülebilir ve bilimsel verilere dayanması gerektiği altı çizilen kararda, hukuki istikrarın önemine değinildi.
MONOKÜLER BİREYLER A SINIFI EHLİYET ALABİLİR Mİ?
Güncel mevzuat hükümleri, monoküler bireylerin gerekli sağlık standartlarını karşılamaları durumunda 1. grup sürücü belgesi almalarına imkan tanıyor. A sınıfı ehliyetler de bu grup içerisinde yer alıyor. KDK'nın son kararı, monoküler sürücülerin motosiklet kullanmasının önündeki genel yasakçı algıyı yıktı. Uzmanlar, her başvurunun kendi özelinde incelenmesi gerektiğini ancak toptancı bir yaklaşımla ehliyet hakkının engellenemeyeceğini belirtiyor.
KASK KULLANIMI VE GÖRÜŞ MESAFESİ KRİTERİ
İncelemede kask kullanımının görüş açısına etkisi de tartışıldı. KDK, A sınıfı araçlarda kask takmanın yasal zorunluluk olduğunu, kaskın görüşü teknik olarak engelleyip engellemediğinin ancak uzman raporlarıyla kanıtlanabileceğini bildirdi. Sadece varsayımlar üzerinden "risk teşkil edebilir" diyerek hak kısıtlamasına gidilmesi uygun bulunmadı. İdarenin, güvenlik gerekçelerini somut verilerle ispat etmesi gerektiği kaydedildi.
KDK KARARI BAĞLAYICI MI VE SÜRÜCÜLER NE YAPMALI?
Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından verilen kararlar tavsiye niteliği taşısa da kamu idareleri üzerinde güçlü bir denetim mekanizması oluşturuyor. Bu emsal karar, benzer durumdaki vatandaşların itiraz süreçlerinde ellerini güçlendiriyor. Ehliyeti iptal edilen veya başvurusu reddedilen monoküler sürücülerin, sağlık raporlarıyla birlikte idari yargı yoluna başvurması veya KDK’dan destek alması öneriliyor.
